ÝHD Diyarbakýr Þubesi’nin 2009 yýlý Doðu ve Güneydoðu Anadolu Bölgesi hak ihlalleri raporunda çarpýcý rakamlara yer verildi. Raporda, 2009 yýlýnda PKK’nin ateþkesine raðmen 67 güvenlik görevlisi ile 68 HPG’linin yaþamýný yitirdiði belirtilirken, bu süre içerisinde 91 sivil vatandaþýn da güvenlik güçleri tarafýndan öldürüldüðü açýklandý. 2009 yýlýnda 4475 kiþinin gözaltýna alýndýðý, 1444 kiþinin de tutuklandýðý vurgulanan raporda, diðer yýllara göre iþkencede önemli artýþ yaþanarak, 1016 kiþinin çeþitli þekillerde iþkenceye maruz kaldýðý kaydedildi. Toplamda 20 bin 720 ihlalin yaþandýðý 2009 yýlýnda bazý ihlallerde diðer yýllara göre önemli artýþýn olduðu görüldü.

ÝHD Diyarbakýr Þubesi, 2009 yýlý Doðu ve Güneydoðu Anadolu Bölgesi hak ihlalleri raporunu düzenlediði bir basýn toplantýsýyla açýkladý. Basýn toplantýsýna ÝHD MYK üyeleri Av. Cihan Güçlük ve Av. Rehþan Bataray, ÝHD Doðu ve Güneydoðu Bölge Temsilcisi Ali Akýncý, ÝHD Diyarbakýr Þube Sekreteri Burhan Zorooðlu, Þube Saymaný M. Raci Bilici, ÝHD Batman Þube Baþkaný Osman Künteþ, Mardin Þube Baþkaný Erdal Kuzu, Elazýð Þube Baþkaný Nafiz Koç, Gaziantep Þube Baþkaný Gülten Aydýn katýldý.

Rapor açýklanmadan önce basýn açýklamasýný okuyan ÝHD Doðu ve Güneydoðu Anadolu Bölge Temsilcisi Ali Akýncý, her bir ihlal raporu açýkladýklarýnda büyük umutlar taþýmalarýna raðmen iç açýcý olmayan veriler sunmanýn burukluðu içinde olduklarýný belirterek, “2009 yýlý Mart ayýnda gerçekleþen yerel seçimler sonucunda, son otuz yýlýmýzý ciddi yaþam hakký ihlalleriyle ve büyük ekonomik kayýplarla geçirmemize yol açan çözümsüzlük ve çatýþma sürecinin barýþçýl ve demokratik zeminde çözüleceðine dair büyük umutlar yaþandý. Ortaya çýkan tablo, ülkemizde halklarýn bir arada eþit haklara sahip bir yaþam sürdürmek istençlerini de açýða çýkartan bir tabloydu. Ancak farklýlýklara tahammül edemeyen tekçi ve inkarcý egemen devlet zihniyeti kendisini bir kez daha gösterdi” dedi.

Yerel seçimlerin ardýndan, DTP’ye ve yöneticilerine yönelik baskýlarýn 14 Nisan operasyonuyla start aldýðýný belirten Akýncý, “14 Nisan’da baþlayan ve günümüze kadar süren siyasal alana yönelik operasyonlar sonucu sayýsý binin üzerinde Kürt siyasetçi, belediye baþkaný, Belediye ve Ýl Genel Meclis üyeleri, Kadýn Meclisi ve Gençlik Meclisi üyeleri, insan haklarý savunucularý, yasa ve hukuk dýþý yöntemlerle tutuklanarak cezaevlerine konuldu. Bu operasyonlardan ÝHD yöneticileri de nasibini aldý. ÝHD Diyarbakýr Þube Yöneticileri Roza Erdede, Aslan Özdemir, MYK üyesi Av. Filiz Kalaycý ve son olarak da Þube Baþkanýmýz ve Genel Baþkan Yardýmcýmýz Av. Muharrem Erbey, yürütmüþ olduklarý hak savunuculuðu faaliyetlerinden dolayý tutuklandýlar ve halen de tutuklu bulunmaktadýrlar” diye konuþtu.

ÝNSAN HAKLARINI SAVUNMAK BÝR ONUR MÜCADELESÝ

Erbey’in yasal mevzuat ve tarafý olduklarý insan haklarý sözleþmeleri hiçe sayýlarak tutuklandýðýný, böylelikle ÝHD’ye bir gözdaðý verilmek istendiðini kaydeden Akýncý, þöyle devam etti: “ÝHD, kurulmuþ olduðu 1986 yýlýndan bugüne, 22 yönetici ve üyesini faili meçhul saldýrýlarda yitirmiþ, yüzlercesi iþkence görmüþ, tutuklanmýþ, Genel Baþkaný, Genel Merkez binasýnda suikast giriþimine maruz býrakýlmýþ, Türkiye’nin en eski ve en saygýn insan haklarý örgütlerindendir. Bilinmelidir ki, bu türden haksýz ve hukuka aykýrý yönelimler, bizleri yürütmüþ olduðumuz demokrasi ve özgürlük mücadelesinden asla geri koymayacaktýr. Tek bir insan haklarý savunucusu kalana kadar, gerçekler asla ve asla karanlýkta kalmayacaktýr. Bu bir insanlaþma mücadelesidir, bu bir onur mücadelesidir.”

DOÐU ÝLE BATI ARASINDA DUYGU BÖLÜNMESÝ

2009 yýlýnýn son yýllarýn en ciddi hak ihlallerinin yaþandýðý yýl olduðunu vurgulayan Akýncý, PKK’nin 13 Nisanda açýkladýðý eylemsizlik kararýna raðmen, askeri operasyonlar hýzýndan bir þey kaybetmeden sürdüðünü ve buna baðlý olarak 67 güvenlik görevlisi ve 68 PKK militanýnýn yaþamýný yitirdiðini açýkladý. ÝHD olarak, savaþýn, her türlü þiddet araçlarýnýn karþýsýnda olduklarýný ifade eden Akýncý, þunlarý söyledi: “Gerçekleþen bu ölümlerden, savaþta, þiddette, ret ve inkârda ýsrar eden egemen zihniyetin sorumlu olduðunu bir kez daha duyurmaktayýz. Farklýlýklarýn zenginlik olarak kabul edilmesi varken, Kürt sorununda demokratik yöntemleri ve diyalog zeminini esas almak varken, operasyonda ýsrar etmek, ölümlerden medet ummak, Kürt halkýnýn ezici oylarýný alan DTP’yi kapatmak, milletvekillerinin vekilliklerini düþürmek, seçilmiþ belediye baþkanlarýný toplumsal hafýzayý kanatýrcasýna “kelepçeleyip” zindanlara atmak, bu halkýn onuruyla oynamak, nasýl bir sorumlu devlet anlayýþýdýr? Geldiðimiz noktada, yurttaþlarýmýzýn adalet duygusuyla oynanmaktadýr. Bu ülkenin Batý yakasýndaki yurttaþlarýmýz ile Doðu yakasýndaki yurttaþlarýmýz arasýndaki duygu bölünmesinden, halký linçe çaðýran devlet yetkilileri sorumludur. Bu toplumsal kaos, acil ve ivedi diyalog adýmlarý atýlmazsa, kaygýmýz odur ki; derinleþecektir. Tarih, bu sorumsuz siyasetçileri insanlýk karþýsýnda mahkum edecektir.”

YAÞAM HAKKINI ÝHLAL EDENLER ÝNSANLIÐA KARÞI SUÇ ÝÞLÝYOR

2009 yýlýnýn, son dört yýlýn en çok iþkence vakalarýnýn yaþandýðý yýl olduðuna vurgu yapan Akýncý, “Verilerimize göre 2009 yýlýnda bin 16 iþkence iddiasý alýnmýþ ve toplumsal olaylara müdahale sonucu 373 yaralanma gerçekleþmiþtir. Toplantý ve gösteri yapma hakkýný kullanan yurttaþlarýmýza yönelik polisin kullandýðý þiddet, aþýrý ve orantýsýz olmanýn ötesine taþýnmýþ; doðrudan öldürme kastlý saldýrýlara dönüþmüþtür. 2009’da 91 sivil yurttaþýmýzýn yaþam hakkýnýn ihlal edilmesini ve faillerin bugüne kadar yargý önüne çýkartýlmamasý, bir hukuk devletinde deðil bir polis devletinde yaþanabilecek bir durumdur. Yaþam hakký her koþulda ve ortamda kutsaldýr; dokunulmazdýr. Yaþam hakkýný ihlal edenler insanlýða karþý suç iþlemiþ olanlardýr. Faillerin yargýlanmamasý da bu suça ortaklýðý getirir”

ÝMRALI’DA TECRÝT AÐIRLAÞTIRILDI

Türkiye’de her dönem ciddi hak ihlalleri yaþanan alanlardan birinin de cezaevleri olduðunu kaydeden Akýncý, halen cezaevlerinde bulunan onlarca insanýn ölümcül hastalýk nedeniyle adeta ölüme terk edildiðini söyledi.

Cezaevleri konusunda yaþanan en önemli sorunun da 24 saatlik iþkence anlamýna gelen aðýrlaþtýrýlmýþ tecrit ve izolasyon uygulamalarýyla dünyada tek örnek durumunda olan Ýmralý Cezaevi’ndeki uygulamalar olduðunu ifade eden Akýncý, “Bu aðýr tecrit, 11 yýldan bu yana aðýrlaþarak devam etmektedir. Ýmralý Tek Kiþilik Cezaevi’nin, Ýmralý F Tipi Cezaevi’ne dönüþmesi, aslýnda hücre ve tecrit uygulamasýnýn aðýrlaþtýrýlmasýndan baþka bir durum deðildir. Ýnsan haklarý savunucularý olarak Ýmralý Cezaevi’nin, BM Minimum Cezaevleri Standartlarýna uygun hale getirilmesine yönelik taleplerimize bir kez daha yinelemekteyiz” dedi.

2009’da kadýna yönelik þiddet ve “namus” adýna iþlenen cinayetlerin hýzýndan bir þey kaybetmediði bir yýl olduðunu belirten Akýncý, kadýn örgütleri ve insan haklarý savunucularýnýn ciddi çalýþmalarýna raðmen, idari bürokrasideki ve yargýdaki eril anlayýþýn þiddet gören kadýnýn korunmasý için ciddi eksiklikleri beraberinde getirdiðini dile getirdi.

ÇOCUKLARIN LANETÝ ÜLKEYÝ YÖNETENLERÝN YAKASINI BIRAKMAYACAK

2009 yýlýndaki en önemli hak ihlallerinden birinin de çocuklara yönelik ihlaller olduðunu ifade eden Akýncý açýklamasýný þöyle sürdürdü: “12 yaþýndaki bedenine 13 kurþun sýkýlarak öldürülen Uður’un katillerini beraat ettiren yargý, Ceylan Önkol’un Mehmet Uytun’un faillerini ortaya çýkarmayan devlet organlarý, Uður’un ve Ceylan’ýn yaþýtlarý olan binlerce çocuðu, TMK’ya muhalefet ettiði için zindanlara atmakta; yaþlarýnýn iki katý hapis cezalarý vermektedir. Bu durum, tüm yurttaþlarýmýzýn adalet duygusunu ciddi biçimde zedelemektedir. Çocuklarýn yaþamlarýnýn, gülüþlerinin çalýndýðý bir coðrafyanýn laneti, bu ülkeyi yönetenlerin yakasýný býrakmayacaktýr.”

KORUCULUK SÝSTEMÝ ACI VE GÖZYAÞINDAN BAÞKA BÝR ÞEY GETÝRMEDÝ

2009 yýlýnda karþýlaþýlan en önemli tablolardan birinin de, yýllardýr kaldýrýlmasý için defalarca çaðrýda bulunduklarý ancak devletin ýsrarla sürdürdüðü koruculuk sisteminin yarattýðý ölüm ve vahþet ortamý olduðunu söyleyen Akýncý, “Mayýs ayý içerisinde Bilge Köyü’nde 44 vatandaþýmýzýn devletin koruculara verdiði silahla hunharca katledilmesi, akabinde Ergani’de 4 vatandaþýn öldürülmesiyle yaþanan vahþet ve diðer sayamayacaðýmýz birçok olay, koruculuk sisteminin bu ülkenin sýrtýnda nasýl aðýr bir yük olarak durduðunun açýk göstergesidir. Bu nedenle devlet yetkililerine tekrardan çaðrýda bulunuyoruz; koruculuk sistemi artýk bu ülke insanlarýna acý, ölüm ve gözyaþýndan baþka bir þey getirmemektedir. Bu sistem bir an önce kaldýrýlmalýdýr” dedi.

Akýncý son olarak þunlarý ifade etti: “ÝHD olarak, kurulduðumuz günden bugüne, askeri vesayet rejimine karþý çýktýðýmýzý, militarist yapý demokratikleþmedikçe, haklara ve özgürlüklere saygýnýn tesis edilemeyeceðini hep vurguladýk. Askeri darbe giriþimlerinin, ‘müzeleri, içindeki çocuklarla birlikte bombalama’ planlarýnýn korkunçluðu, akýl sýnýrlarýný zorlamaktadýr. Militarist, tek tipçi, anti-demokratik yapýlanmayla mücadele elzemdir. Ancak bu mücadele sürdürülürken, halký arkasýna almak yerine sivil demokratik siyasal alana yönelik baþka operasyonlar sürdürmek son derece çeliþkili bir durumdur. Bu nedenle, hükümetten beklentimiz, halklarýmýz yararýna, ölümleri, ihlalleri durduran ciddi, içi dolu, demokratik bir çözüm sürecinin baþlatýcýsý olmasýdýr.

TOPLAMDA 20 BÝN 720 HAK ÝHLALÝ YAÞANDI

Yapýlan açýklamanýn ardýndan ÝHD Diyarbakýr Þube Sekreteri Burhan Zorooðlu, 2009 yýlýnýn hak ihlalleri bilançosunu 4 yýla göre karþýlaþtýrmasýný yaparak açýkladý. Bazý baþlýklarda diðer yýllara göre önemli artýþlarýn olduðunu ifade eden Zorooðlu’nun açýkladýðý bilançoya bakýldýðýnda özellikle Aralýk ayýnda ihlallerde ciddi artýþýn olduðu görülüyor.

ÝHD Doðu ve Güneydoðu Anadolu Bölgesi 2009 yýlý hak ihlalleri raporundaki çarpýcý rakamlar þöyle;

*Çatýþmalarda yaþamýný yitiren güvenlik güçleri – 67 ölü, 102 yaralý

*Çatýþmalarda yaþamýný yitiren PKK militaný – 68 ölü, 4 yaralý

*Faili meçhul cinayet, yargýsýz infaz, silah kullanma yetkisinin ihlali – 91 ölü, 78 yaralý

*Mayýn ve serbest patlayýcý – 26 ölü 35 yaralý

*Resmi hata ve ihmal sonucu – 14 ölü, 7 yaralý

*Asker / polis intiharý – 17 ölü, 6 teþebbüs

*Kadýn intiharlarý – 36 ölü, 14 teþebbüs

*Erkek intiharlarý – 39 ölü, 14 teþebbüs

*Çocuk intiharlarý – 34 ölü, 8 teþebbüs

*Namus cinayetleri – 27 ölü

*Gözaltýna alýnanlar – 4 bin 475

*Tutuklananlar – bin 444

*Ýþkence ve kötü muamele – bin 16

*Soruþturma, dava ve cezalara maruz kalan kiþi sayýsý – bin 917

*Cezaevlerinde yaþanan ihlaller – 931

*Toplumsal olaylara müdahale – 236 müdahale, 373 yaralý

*Gözaltýna alýnan sýðýnmacý ve göçmenler – 6 bin 474

*Diðer ihlaller – 3 bin 168

Toplam ihlal sayýsý: 20 bin 720