Türkiye Müteahhitler Birliði Baþkaný Erdal Eren, inþaat sektörünün 2009'da küresel ekonomik krizin etkisini önemli ölçüde hissettiðini belirterek, özellikle konut sektöründe sýkýntý yaþandýðýný söyledi.

Eren, konut sektöründe 2006'dan itibaren arz-talep dengesinin bozulmaya baþladýðýný ifade ederek, mevcut stoklarýn eritme çabasýnýn 2010'da da devam edeceðini belirtti ve þu tespitlerde bulundu: "Faizlerin biraz düþmesiyle sürecin daha hýzlanacaðýný, satýþlarýn biraz daha canlanacaðýný öngörüyoruz. 2010'un ikinci yarýsýnda itibaren yeni konut projelerinin yavaþ yavaþ baþlayacaðýný bekliyorum. Ancak yine de henüz konut sektöründe büyük bir açýlým, zor olacak düþüncesindeyim."

Erdal Eren, 2009'da inþaat sektörü için en önemli alaný, kamu altyapý yatýrýmlarýnýn oluþturduðunu belirterek, tüm dünyada ekonomiyi döndürebilmek için kamu altyapý yatýrýmlarýna eðilim olduðunu, Türkiye'nin de trende ayak uydurduðunu anlattý. Eren, "Hükümetin bu konuda attýðý adýmlar, sektör açýsýndan beklentileri karþýlar þekilde oldu. Dünyadaki trendden farklý davranmadýlar ve özellikle karayollarý, Devlet Su Ýþleri ve TOKÝ projelerini sürdürdüler. Yý lýn sonlarýna geldik ama hala karayollarý þantiyelerde çalýþmalar devam ediyor" þeklinde konuþtu.

Eren, 2010'da da hükümetin yatýrýmlarý canlý tutacaðýna inandýklarýný belirterek, bu yatýrýmlarýn inþaat sektörünün büyük kýsmýnýn hayatta kalmasý, canlanmasý açýsýndan önem taþýdýðýný kaydetti.

Büyük ölçekte iþ yapan inþaat firmalarýnýn ise son yýllarda daha yoðun biçimde dýþ pazarlara yöneldiðini ifade eden Eren, 2010 yýlýnda öncelikle mevcut pazarlarý korumayý ve yeni pazarlara açýlmayý hedeflediklerini söyledi. Eren, þu bilgileri verdi: "Mevcut pazarlarýmýzý elimizde tutmak istiyoruz. Bu pazarlarýn baþýnda Rusya, Kuzey Afrika, Körfez Ülkeleri ve Orta Asya geliyor. Yeni pazarlar olarak da özellikle batý ve orta Afrika ülkelerine, Güney Afrika'ya, Hindistan'a açýlma çabalarýmýz var. Bunlar tabii yeni ülkeler olacaktýr ama bizim asýl noktamýz; Rusya'da, Kuzey Afrika'da ve Körfez'deki pazar payýmýzý biraz daha artýrmak þeklinde olacak."

Eren, soru üzerine, 2009 yýlýna iliþkin dýþ ticaret verilerinin netleþmediðini ifade ederek, yurtdýþý müteahhitlik hizmetlerinin 2008 yýlý sonunda 23,6 milyar dolarý bulduðunu anýmsattý. 2009'da küresel ekonomik kriz nedeniyle yurt dýþýnda yatýrýmlarýn büyük sekteye uðradýðýný dile getiren Eren, "2010'da dýþarda da artýk krizin etkilerinin yavaþ yavaþ azalýp yatýrýmlarýn önünün biraz açýlacaðýný ümit ediyorum ama bu biraz fazla faktöre baðlý" dedi.
Türk müteahhitlerinin en fazla iþ yaptýðý ülkelerden Rusya'da krizin etkilerinin azalmaya baþladýðýný, Kuzey Afrika ülkelerinde kapalý ekonomi nedeniyle neredeyse hiç etki gözlenmediðini anlatan Eren, Birleþik Arap Emirliklerinde gelecek yýl duraklama yaþanabileceðini, bunun da büyük ölçüde Dubai ile sýnýrlý kalacaðýna inandýðýný söyledi. Eren, "2010'da dünyada da bizde de inþaat sektörü, 2009'a oranla biraz daha canlanacak diye ümit ediyorum" þeklinde konuþtu.

Yurtdýþý müteahhitlik hizmetlerinde 2009 rakamlarýnýn 2008'in yaklaþýk yüzde 25 altýnda kalacaðýný tahmin ettiðini belirten Eren, "Ancak 15 milyar dolarýn altýna inmeyeceðini düþünüyorum" dedi.

Eren, 2010 yýlýnda yurtdýþý müteahhitlik hizmetlerinin artýrýlabilmesi için hükümetten bir takým tedbirler istediklerini, bankacýlýk sektörüyle de yakýn temas halinde olduklarýný ifade ederek, "Ziraat Bankasýnýn yurtdýþý inþaat sektörüne destek vermeye hazýrlandýðýný öðrendik. Halk Bankasý zaten geç en yýl baþlamýþtý. Kamu bankalarýmýzýn da bu desteði vermesiyle dýþ pazarlarda biraz daha payýmýz artacak diye bekliyoruz. 2010'da hiç deðilse 20 milyar dolarýn üzerini mutlaka yakalamalýyýz diye düþünüyorum" dedi.
Ýnþaat Sanayicileri Ýþveren Sendikasý (ÝNTES) Yönetim Kurulu Baþkaný Þükrü Koçoðlu da inþaat sektörünün 2009'da ekonomik krizden en fazla etkilenen sektörlerin baþýnda geldiðini söyledi.

Sektörün yýlýn ilk çeyreðinde yüzde 18,9, ikinci ç eyreðinde yüzde 21,4, üçüncü çeyreðinde de yüzde 18,1 küçülme gösterdiðini kaydeden Koçoðlu, 9 aylýk ortalamada daralmanýn yüzde 19,5 olduðunu söyledi.
Koçoðlu, "Ayný dönemde genel ekonomi yüzde 8,4 küçüldü . Sektörün genel ekonominin 2 katý küçülmesi, sektör için acil tedbir alýnmasýný gerektiren önemli göstergelerden biridir" dedi.

Küresel krizin Rusya, Baðýmsýz Devletler Topluluðu, Birleþik Arap Emirliklerindeki etkilerine de dikkati çeken Koçoðlu, þöyle konuþtu: "Rusya'da ve son dönemde Dubai'de yaþanan geliþmeler, inþaat sektörü nün itici gücünü oluþturan yurtdýþý müteahhitlik hizmetlerine olumsuz yansýyacaktýr. Dubai'de Türk müteahhitlerinin baþlangýçtan bugüne üstlendiði projelerin toplam tutarý 6,2 milyar dolar'ý buldu. Türk müteahhitlik sektörünün son yýllarda büyük projeler gerçekleþtirdiði yerlerden biri olan Dubai'de yaþanan kriz, Türk müteahhitlik firmalarýný da doðrudan etkiledi. Firmalarýmýz, aylardýr hak ediþlerini alamadýklarý için sorun yaþýyor.

2009'un bütününe bakýldýðýnda bu yýlýn sonunda küçülme sürecinin yavaþlamasý ve 2010 yýlýnda ise büyümeye geçilmesinin büyük baþarý olacaðý düþünülmektedir. Özetle 2010'un, 2009'u aratmamasý temel beklenti ve temennimi oluþturmaktadýr."
Koçoðlu, tüm dünyada, al
tyapý yatýrýmlarý için daha fazla özel sektör finansmaný temin edecek modeller arandýðýný belirterek, Türkiye'de de bu yöndeki çalýþmalara aðýrlýk verilmesi gerektiðini söyledi. Koçoðlu, "Özel sektöre güven veren, sorunlardan arýndýrýlmýþ bir kamu-özel sektör iþbirliði sisteminin hukuki altyapýsýnýn kurulmasý için baþlatýlmýþ çalýþmalar, 2010 yýlýnda sonuçlandýrýlmalý" dedi.

Þükrü Koçoðlu, "2010'un özel sektörün giriþimci gücünün maksimum kullanýldýðý, desteklendiði bir yýl olmasýný beklediðini" kaydetti ve þunlarý söyledi: "Özelleþtirmelerin hýzlandýrýlmasý, banka faizlerinin düþmesinin bir fýrsat kabul edilerek en iyi þekilde deðerlendirilmesi, bu düþüþün proje kredilerine dönüþümünün saðlanmasý önümüzdeki yýlýn sunduðu imkanlardýr. Yýlýn ilk yar ýsýnda bu imkan ve fýrsatlarýn iyi kullanýlmasý halinde, ikinci yarýdan itibaren özel sektör yatýrýmlarýnda ciddi bir artýþý bekleyebiliriz. Küresel krizin çarpan etkisi bu artýþý frenleyebilirse de özellikle kredi faizlerindeki düþüþten yararlanmak suretiyle özel sektörün gücünün ekonomiye aktif biç imde kazandýrýlmasý mümkün. Ýnþaat sektörüne dönük teþvik mekanizmalarýnýn sektörün görüþleri de alýnarak 2010 yýlý içinde devreye sokulmasý, sektörün lokomotif görevini yerine getirmesi açýsýndan temel beklentilerimiz arasýndadýr."